Blog van Jurgen

Automatisering op de werkvloer: Wat blijft er over voor ons?

In mijn vorige blog liet ik een diagram zien waarin werd weergegeven wanneer intelligente machines hetzelfde niveau bereiken als de mens op een aantal specifieke taken.

Ik ben zelf websiteontwikkelaar, dus voor mij is het interessant om te weten of ik voor mijn pensioengerechtigde leeftijd nog ander werk moet gaan zoeken, omdat dan geautomatiseerde processen veel betere websites maken dan ikzelf.

Om zeker te weten dat ik me niet per direct hoef te laten omscholen heb ik even de huidige stand van zaken onderzocht. Om dit te achterhalen is het goed om te weten hoe een website is opgebouwd (voor een programmeur is dit gesneden koek, de leken onder ons zullen wellicht even een paar paragrafen flink moeten doorbijten) om vervolgens te bekijken welke aspecten daarvan op termijn eenvoudig te automatiseren zullen zijn.

Backend

Ik begin bij de "backend" van een site. Onder de backend van een site wordt globaal verstaan:

  • Het configureren van de server waar de website op ontwikkeld wordt.
  • Het opzetten van de database voor de site, voor het opslaan van alle informatie die getoond of ingevoerd wordt via de site.
  • Het opzetten of bouwen van een applicatie die ervoor zorgt dat de juiste opgeslagen informatie op het juiste moment naar de browser van de gebruiker wordt gestuurd. Beheertools zoals Wordpress, Craft CMS en Drupalzijn zulke applicaties.

Het ontwikkelen en bouwen van de techniek die bovenstaande punten mogelijk maakt heet dus "backend development". Omdat dit vrij repeterende werkzaamheden zijn, is een groot gedeelte hiervan al geautomatiseerd. De opkomst van frameworks bijvoorbeeld (waar veel beheertools gebruik van maken) heeft er voor gezorgd dat backend ontwikkelaars veel minder tijd nodig hebben om een site te bouwen.

De uitdaging voor het automatiseren van backend development zit voornamelijk in maatwerkfunctionaliteit. Dit is functionaliteit binnen een website die afwijkt van de standaard functionaliteit.
Toch zal op termijn ook maatwerkfunctionaliteit goed te automatiseren zijn, omdat die functionaliteit altijd om een logische opeenvolging van stappen gaat die niet voor meerdere interpretaties vatbaar is. Intelligente systemen zullen makkelijk de interne logica van een maatwerkmodule doorgronden en deze dus ook eenvoudig kunnen bouwen.

Frontend

Dan de "frontend" van een site. Frontend code is de code die in je browser (zoals Chrome, Safari en Internet Explorer) wordt uitgevoerd. De browser interpreteert de code en kan zo de website in beeld brengen.

Frontend code bestaat uit een aantal talen:

  • HTML. Dit is een taal die de structuur en tekstuele inhoud van een webpagina bevat.
  • CSS. Met CSS kan de vormgeving van elk element in een webpagina worden bepaald. Ook simpele animaties kunnen er mee gemaakt worden.
  • JavaScript.  Dit is een taal om webpagina's interactief te maken en om (frontend-) applicaties mee te ontwikkelen. Ook wordt het gebruikt om complexere animaties te bouwen.

Ook bij frontend development zijn er een aantal repeterende handelingen. Het opzetten van de HTML structuur van een pagina is iets wat makkelijk te automatiseren zal zijn. Als je weet welke content je wilt tonen (niet hoe je het wilt tonen), dan staat de structuur al grotendeels vast.
Anders is dat bij CSS en JavaScript. Alhoewel het modulair opzetten van frontend applicaties in JavaScript nog enigszins te automatiseren zal zijn (vergelijkbaar met backend maatwerk, vaak ook in combinatie met frameworks), zullen de CSS en JavaScript code voornamelijk gaan over het uiterlijk en karakter van een site.

Omdat het ontwerpen van het uiterlijk van een site (webdesign) en het implementeren van dat uiterlijk (frontend ontwikkeling) ook vaak gaat over de uniciteit van een bedrijf of organisatie binnen zijn branche, zijn dit dus logischerwijs de aspecten van webontwikkeling die het moeilijkst te automatiseren zullen zijn.
Er zijn al pogingen gaande om ook deze aspecten via Machine Learning te implementeren. Goede voorbeelden daarvan zijn TheGird.io en Wix. Echter de websites die hiermee gebouwd kunnen worden wijken niet erg af van een standaard template website, dus erg ver gevorderd is deze ontwikkeling nog niet.

De uitdaging

En daar ligt dan ook meteen de grootste uitdaging: Het uiterlijk van websites is onderhevig aan (technische) evolutie, trends en ontwikkelende smaak. Veel websites (en zeker websites op basis van een template) zijn nu nog op gericht op een zo groot mogelijke doelgroep. Ze zijn dus ontworpen als  een soort "grootste gemene deler". Door toenemende personalisatie zal ook de vraag om een site met meerdere gezichten toenemen om een nog grotere doelgroep te bereiken. En juist het toevoegen van meer emotionele waarden is voorlopig nog moeilijk in automatische processen te vangen.

In webontwikkeling zal de focus dus langzaam worden verlegd van back- naar frontend. Deze focusverschuiving is in mijn eigen werkzaamheden al een tijdje gaande. Waar de verdeling van backend-frontend werkzaamheden jaren geleden bij mij nog pakweg 80%-20% was, is deze verdeling nu omgekeerd.

Goed, voor de niet-programmeurs begint het nu waarschijnlijk wat te duizelen, ik hoop desondanks dat de leken hiermee ook enig inzicht hebben gekregen in wat er bij het bouwen van een website komt kijken. Lees gerust verder, in het stuk wat volgt strooi ik een stuk minder met technische termen.

Bovenstaande is een voorbeeld van het automatiseringsproces zoals dat in de toekomst met websites zou kunnen gaan. Maar zoals je het bouwen van een websites uiteen kunt rafelen in taken die op termijn makkelijk of moeilijk te automatiseren zullen zijn, zo zijn er natuurlijk ook meerdere beroepsfuncties die een soortgelijke opsplitsing van eenvoudig te automatiseren taken (repeterende handelingen) dan wel lastig te automatiseren taken hebben. Taken die voorlopig dus lang niet te automatiseren zijn, zijn die in de creatievere beroepen en natuurlijk daar waar sociale interactie van cruciaal belang is. Denk aan bijvoorbeeld ouderen zorg en kinderopvang.

Ik wil niet al te politiek worden, maar hopelijk betekent dit den op den duur ook een herwaardering van beroepen uit de culturele sector en de hulpverlening. Oftewel, het werk dat we niet door machines willen of kunnen laten doen.

Vaardigheden

Wat betreft ons eigen werk willen we natuurlijk het liefst dat onze vaardigheden onmisbaar zijn. Maar met het vizier op de toekomst gericht kunnen we het beter andersom stellen: Zijn wij onmisbaar voor de vaardigheden die we hebben? Als je het zo bekijkt, dan zou het geleidelijk verleggen van je focus op de meer "menselijke" taken een logisch gevolg zijn. Op de werkvloer zullen werknemers zich van tijd tot tijd nieuwe vaardigheden moeten aanleren in plaats van steeds dezelfde blijven gebruiken tijdens hun loopbaan, omdat die vaardigheden geleidelijk overbodig worden. Dat betekent dus ook dat het studeren gewoon door zal gaan na de studie en dus het moment waarop de studie eindigt en het werk begint niet meer zo duidelijk zal zijn als nu.

Ik onderschrijf de stelling, dat robotisering en automatisering zorgt voor werkloosheid, dus niet helemaal. Sowieso zal zoiets niet van de een op de andere dag plaats vinden en als je bereid bent heel geleidelijk je focus te verleggen, eventueel met wat extra studie, dan zal uiteindelijk het werk ook aangenamer kunnen worden.

Voor mij is het in ieder geval een verleidelijke en paradoxale gedachte: De opkomst van machines maakt uiteindelijk ons eigen werk een stuk menselijker.

Websites
Geschreven door: Jurgen Krol

Het leukste nieuws komt van ons

Waar wacht je nog op? Inschrijven!