Kort: wat is de AI Act?
De EU AI Act is Europese wetgeving die regels stelt aan het ontwikkelen en gebruiken van kunstmatige intelligentie. De wet kan gelden voor organisaties die AI ontwikkelen, aanbieden of onder hun verantwoordelijkheid gebruiken. Welke verplichtingen precies gelden, hangt af van je rol en je toepassing.
De wet trad op 1 augustus 2024 in werking en is sinds 2 augustus 2026 grotendeels van toepassing. Het doel is simpel samen te vatten: AI veilig en transparant.
De verplichtingen voor hoog risico zijn met de Digital Omnibus uitgesteld naar december 2027 en augustus 2028. De transparantieplicht van artikel 50 niet. Die geldt sinds 2 augustus, met flinke boetes als je je er niet aan houdt.
Vier risiconiveaus
De wet deelt AI-toepassingen in vier categorieën in. Hoe groter het risico, hoe strenger de regels.
- Onacceptabel risico
Verboden sinds februari 2025. Bijvoorbeeld emotieherkenning bij medewerkers op de werkplek, of AI die kwetsbare mensen bewust schadelijk manipuleert. - Hoog risico
Vanaf december 2027. AI die invloed kan hebben op gezondheid, veiligheid of grondrechten. Denk aan medische diagnose of triage, of AI die automatisch sollicitanten en cv's beoordeelt. - Transparantierisico
Mensen moeten weten wanneer ze met AI te maken hebben. Een chatbot op een website, een AI-video of een AI-stem van een bestaande persoon. - Minimaal risico
Vrij te gebruiken, met normale menselijke controle. Advertentieteksten laten herschrijven, beeldideeën of moodboards genereren. Voor ons vak zijn vooral de laatste twee relevant. Het overgrote deel van wat wij dagelijks met AI doen valt onder minimaal risico.
Wat artikel 50 precies vraagt
Artikel 50 bevat vier transparantieverplichtingen. Twee ervan raken je als je AI inzet in je communicatie:
- Praat iemand met een AI-systeem, bijvoorbeeld een chatbot? Dan moet je dat vertellen.
- Publiceer je een deepfake, of AI-tekst over onderwerpen van algemeen belang zonder menselijke eindredactie? Dan moet je dat vermelden. Deepfake is beeld, video of audio die met AI zo wordt gemanipuleerd dat iets echt lijkt, terwijl het nooit zo heeft plaatsgevonden.
De andere twee gaan over het machineleesbaar markeren van AI-content door de aanbieder van de tool, en over het informeren van mensen bij emotieherkenning en biometrische categorisering. De melding moet duidelijk en onderscheidend zijn en uiterlijk beschikbaar bij de eerste interactie of blootstelling.
Niet minder AI, wel bewuster AI
Labelen of niet? De praktijk
Waar de meeste vragen over gaan: wanneer moet er nou echt een label bij?
Meestal geen label nodig
- AI-tekst, vertaling of samenvatting met menselijke eindredactie. En let op: de labelplicht voor tekst gaat over onderwerpen van algemeen belang. Een productbeschrijving of advertentietekst valt daar doorgaans niet onder
- Fictief of gestileerd AI-beeld, mits je rechten en misleiding controleert
- Standaard fotobewerking, mits je het resultaat controleert
Wel transparant zijn
- Een AI-chatbot. Vertel dat iemand met AI praat
- Deepfakes. Label als AI-gemaakt of AI-bewerkt en controleer toestemming
- Realistisch beeld van een echte situatie of een echt persoon. Label wanneer het voor echt kan worden aangezien
De vuistregel waar je ver mee komt: kan de content voor echt of voor menselijk worden aangezien? Wees dan transparant.
Nog iets om te onthouden: de bestaande regels over misleidende reclame blijven onverminderd gelden. Transparant zijn over AI-gebruik betekent dus niet automatisch dat een uiting niet misleidend is.
Over die AI-iconen
Je ziet steeds vaker een grijs AI-icoon bij content voorbijkomen. De AI-verordening schrijft geen verplicht icoon of standaardtekst voor. Die iconen komen uit de Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content, die de Europese Commissie op 10 juni 2026 publiceerde. Het gebruik van de iconen is vrijwillig, de labelplicht zelf niet.
Let op dat detail bij AI GENERATED: het schrijven van de prompt telt niet als menselijke bewerking.
AI-geletterdheid is ook een verplichting
AI-geletterdheid is de kennis en vaardigheid om AI op de juiste manier te gebruiken, de uitkomst kritisch te beoordelen, fouten en risico's te herkennen en te weten wanneer extra controle nodig is. En deze plicht geldt zelfs al sinds februari 2025!
In de praktijk komt dat neer op vier dingen. AI kan overtuigend klinkende maar onjuiste informatie geven, dus controleer altijd. Voer geen vertrouwelijke informatie of persoonsgegevens in zonder passende afspraken. Check bronnen, auteursrecht, portretrecht en mogelijke stereotypen. En weet wanneer een collega of juridisch adviseur moet meekijken.
Van regels naar werkwijze
De wet zegt wat er moet, niet hoe je het doet. Daarom werken we bij Limesquare aan intern AI-beleid: welke tools we gebruiken en waarvoor, wanneer iets een label nodig heeft, hoe we eindredactie vastleggen en wanneer je iets beter even navraagt.
Dat maken we per afdeling concreet, want voor motion, design, development en marketing liggen de vragen anders. Zo hoeft niemand de wet te kennen om te weten wat er van hem of haar wordt verwacht.
En eerlijk gezegd doen we dat niet alleen omdat het moet. Wij vinden het belangrijk om transparant te zijn over waar en hoe we AI inzetten. Niet omdat er een boete op staat, maar omdat je merk staat of valt bij vertrouwen. Als je pas open bent wanneer een wet je daartoe verplicht, ben je te laat.